Sẵn sàng đổi mới là gì?
Sẵn sàng đổi mới (Innovation readiness) được hiểu là mức độ chuẩn bị của một tổ chức hoặc hệ thống để tham gia vào các hoạt động đổi mới. Nó đo lường khả năng tạo ra, tiếp nhận và triển khai các ý tưởng, quy trình, sản phẩm hoặc dịch vụ mới và hữu ích. Sẵn sàng đổi mới không chỉ là việc có ý tưởng sáng tạo, mà còn là khả năng biến những ý tưởng đó thành hiện thực và khai thác được giá trị thực sự của chúng.
Khái niệm này không chỉ áp dụng cho tổ chức, mà còn mở rộng đến cá nhân, nhóm, thậm chí toàn bộ ngành hoặc nền kinh tế. Vì vậy, sẵn sàng đổi mới có thể được đánh giá từ nhiều góc nhìn, mỗi góc nhìn sẽ có những yếu tố và thách thức riêng.
Sẵn sàng đổi mới ở cấp tổ chức
Ở cấp độ tổ chức, sẵn sàng đổi mới thường liên quan đến văn hóa, cơ cấu tổ chức và nguồn lực. Một doanh nghiệp có văn hóa khuyến khích sáng tạo và chấp nhận rủi ro, cơ cấu linh hoạt tạo điều kiện cho ý tưởng và thông tin chảy thuận lợi, cùng nguồn lực đủ để triển khai các hoạt động đổi mới, thường được coi là “sẵn sàng đổi mới” hơn.
Tuy nhiên, những yếu tố này không cố định và có thể thay đổi theo thời gian, chịu ảnh hưởng từ cả các yếu tố bên trong lẫn bên ngoài. Vì thế, để duy trì mức độ sẵn sàng cao, tổ chức cần nỗ lực liên tục và cam kết từ lãnh đạo.
Sẵn sàng đổi mới ở cấp cá nhân và nhóm
Ở cấp cá nhân và nhóm, sẵn sàng đổi mới gắn liền với kỹ năng, thái độ và hành vi thúc đẩy sáng tạo, như:
- Kỹ năng giải quyết vấn đề;
- Sẵn sàng đón nhận ý tưởng mới;
- Can đảm thử nghiệm và chấp nhận rủi ro;
- Khả năng hợp tác hiệu quả với người khác.
Những cá nhân và nhóm sở hữu những đặc điểm này thường chuẩn bị tốt hơn để tham gia vào các hoạt động đổi mới. Điều quan trọng là những yếu tố này không cố định mà có thể được phát triển và nâng cao thông qua đào tạo, học hỏi và trải nghiệm thực tế. Do đó, xây dựng sẵn sàng đổi mới ở cấp cá nhân và nhóm là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự học tập và phát triển không ngừng.
Những dấu hiệu tích cực: doanh nghiệp Việt Nam đang dần cải thiện năng lực đổi mới
Theo báo cáo Báo cáo GII 2025 của WIPO, Việt Nam được xếp hạng 44/139 quốc gia, nền kinh tế, duy trì thứ hạng năm 2024.
Việt Nam tiếp tục có sự cải thiện thứ hạng đầu vào ĐMST tăng 03 bậc so với năm 2023, từ vị trí 53 lên 50 (đầu vào ĐMST gồm 05 trụ cột: Thể chế, Nguồn nhân lực và nghiên cứu, Cơ sở hạ tầng, Trình độ phát triển của thị trường, Trình độ phát triển của doanh nghiệp). Đầu ra ĐMST vẫn có thứ hạng tốt hơn Đầu vào ĐMST dù thứ hạng giảm 01 bậc so với 2024, từ vị trí 36 xuống 37 (đầu ra ĐMST gồm 02 trụ cột: Sản phẩm tri thức và công nghệ, Sản phẩm sáng tạo).
Việt Nam được công nhận là “Innovation Over Performer”, nghĩa là mức độ đổi mới vượt trội dựa trên nguồn lực và kết quả đổi mới, trong 15 năm liên tiếp tính đến 2025, cho thấy nỗ lực ổn định, bền vững về đổi mới sáng tạo ở cấp quốc gia.
Trong khảo sát về hoạt động đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam, “đổi mới sản phẩm/dịch vụ” (product/service innovation) và “đổi mới quy trình” (process innovation) hiện là hai dạng đổi mới được thực hiện phổ biến nhất, thể hiện xu hướng doanh nghiệp Việt chủ động đổi mới để thích ứng thị trường.
Kinh doanh, thành lập doanh nghiệp mới và tái gia nhập thị trường, trong 2025 có nhiều khởi sắc: nhiều doanh nghiệp mới được thành lập, nhiều doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, cho thấy môi trường kinh doanh có cải thiện, có thể tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới, thử nghiệm, phát triển.
Nhìn chung, các chỉ số vĩ mô và khảo sát đổi mới sáng tạo cho thấy doanh nghiệp Việt Nam ngày càng có điều kiện và xu hướng để thực hiện đổi mới, cả về sản phẩm, quy trình lẫn chiến lược đổi mới.
Đổi mới – Con đường dài cho doanh nghiệp Việt
Việt Nam nói chung và cộng đồng doanh nghiệp nói riêng đang có nền tảng tốt hơn để đổi mới so với trước: môi trường chính sách hỗ trợ, khuyến khích, môi trường kinh doanh phục hồi, số lượng doanh nghiệp mới tăng, xu hướng đổi mới sản phẩm/quy trình lan rộng.
Nhưng chưa phải tất cả doanh nghiệp đều sẵn sàng: đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp vừa tái cấu trúc, doanh nghiệp thiếu vốn, thiếu quản lý họ dễ bị bỏ lại phía sau.
Do đó, “innovation” ở Việt Nam đang là một quá trình chuyển đổi từng bước, cần nhiều nỗ lực để đạt được “readiness” một các đồng đều.
IBP – Đối tác đổi mới toàn diện cho doanh nghiệp
Hiểu rõ những thách thức và cơ hội của đổi mới tại Việt Nam, IBP cung cấp các giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp:
- Đánh giá năng lực đổi mới hiện tại.
- Xây dựng chiến lược và quy trình đổi mới hiệu quả.
- Nâng cao năng lực nhân sự và văn hóa đổi mới.
- Kết nối nguồn lực tài chính và đối tác chiến lược để triển khai ý tưởng sáng tạo.
Đổi mới không phải là một điểm đến, mà là một hành trình. Hãy bắt đầu từ việc đánh giá mức độ sẵn sàng để doanh nghiệp của bạn có thể phát triển bền vững và dẫn đầu thị trường. Liên hệ IBP để đánh giá mức độ sẵn sàng đổi mới của doanh nghiệp bạn!
Nguồn: Cục Đổi mới sáng tạo, Vation Venture
